Denar był podstawową srebrną monetą rzymską. We wczesnym średniowieczu pojawił się szerzej w wyniku reformy monetarnej przeprowadzonej przez Karola Wielkiego (768-814). Odpowiadał on wówczas 1/240 funta karolińskiego, czyli ważył ok. 1,7 g. Do XIV wieku stanowił on podstawową jednostkę monetarną w Europie. W Polsce bity aż do XVII wieku, od końca XIV wieku jako najdrobniejszy nominał.

Henryk I (III) Wojowniczy (1183/90-1235), Henri le Guerroyeur, syn Gotfryda III i Małgorzaty, księżniczki limburskiej, od 1179 hrabia Brukseli, w latach 1182-1184 r. regent Dolnej Lotaryngii, od 1183 r. książę Brabancji, od 1190 r. książę Lothier, zm. w 1235 r. Fryderyk Barbarossa mianował Henryka księciem Brabancji (dotychczas mającej rangę landgrafii), co zatwierdził król Henryk VI w 1190 r., podporządkowując książęcej władzy hrabstwo Lowanium, margrabstwo Antwerpii, landgrafię Brabantu i dominium opactwa Nivelles. Dawne księstwo Dolnej Lotaryngii pozostało pustym tytułem (księstwo Lothier), używanym jednak przez władców Brabancji do końca XVIII w. Pozostający w nieustannych konfliktach z sąsiadami Henryk I brabancki w 1197 r. wyruszył z cesarzem na krucjatę, odbił na Saracenach Bejrut i był krótko regentem Królestwa Jerozolimskiego. W niemieckim konflikcie dynastycznym początkowo stanął po stronie Welfów (Ottona IV), lecz zmieniał front kilkakrotnie (po śmierci Filipa Szwabskiego był sztaufowskim kandydatem do tronu niemieckiego, pod Bouvines wszelako znów wspierał Ottona). W latach 1217-1218 ponownie uczestniczył w krucjacie do Egiptu. Założył wiele miast, m.in. ’s-Hertogenbosch.

[Borys Paszkiewicz, Anita Chiron-Mrozowska, oprac. Michał Zawadzki]